Category Archives: بینەر و فیلم

بینەر و فیلم: ئاگەداری درزەکان بن

دیدی منبینەر و فیلم

فیلم: فرۆشیار
دەرهێنەر: ئەسغەر فەرهادی
بینەر: سەرکەوت جەبار


ئەسغەر فەرھادی و تارمایی ھانکە

فیلمی  فرۆشیاری فەرھادی بە چەند دیمەنێک لە شانۆ دەست پێ دەکات، چەند کەسێک سەرقاڵی ڕێکخستنی ڕوناکین، دیمەنەکان ھێمن و لەسەرخۆن، بێ ھیچ ژاوەژاوێک. دیمەنی کۆتایی ڕێکخستنی ستەیجی شانۆ زۆر ھێمنە و کامێرا بۆ چەند چرکەیەک بە وەستاوی دەمێنێتەوە، پاشان ئەم ھێمنی و بێدەنگییە لەپڕ دەگۆڕێت بۆ ژاوەژاو و ھاوار و ناڵە و گریان، کارەکتەرەکان شپرزەن و لە ھەوڵی ڕزگارکردنی خۆیان و خێزانەکانیاندان، کامێراش لەگەڵ کارەکتەرەکان شپرزە دەبێت، وەک ئەوەی ئەویش لە ھەوڵی ڕزگارکردنی خۆیدا بێت. باڵەخانە بەگشتی شوێنێکی پارێزەرە بۆ مرۆڤ، بەڵام لە دەرەوە ھیچ شتێک پارێزراو نییە و شتەکانی دەرەوە دەبنە ھۆی مەترسی بۆ کەسانی ناو باڵەخانەکە.

ئەم دیمەنانەی سەرەتا دەمانخاتەوە بیری شانۆنامەکانیھارۆڵد پینتەر، چیتر کارەکتەرەکان لە ناو ماڵەکانیاندا ئارام و پارێزراو نین. شتێک لە دەرەوە درز دەخاتە ناو ژوورەکان و دەبێتە مەترسی بۆ سەر ژیانی کارەکتەرەکان، کە ئەمە دواتر لە فیلمەکەدا دەیبینین. عیماد (شەھاب حوسەینی) لەگەڵ ڕەعنا (تەرانە عەلیدۆستی)، ژنومێردێکن و لە باڵەخانەیەکدا دەژین. یەکەم بەریەککەوتنی بینەر و کارەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکە، ترس و تۆقینی ژنومێردەکەیە، کە دواتر ئەم ترس و تۆقینە وەک کابووس و خەوی ناخۆشی لێ دێت.

ئەسغەر فەرھادی بە سیناریۆی پۆڵایین لە دەرھێنەرەکانی دیکەی ئێران جیا دەکرێتەوە. کارەکتەری ناو فیلمەکانی لە ناو فیلمەکانیدا دەژین، کارەکتەرەکانی پڕن لە پارادۆکسی ئەخلاقی و ئینسانی. کارەکتەری عیماد لە سەرەتای فیلمەکەدا دەیەوێت کوڕێکی ئیفلیج لە باڵەخانەکە ڕزگار بکات، بەڵام دواتر عیماد بە ھۆی زبری و دڵڕەقیی کۆمەڵگەی ئێرانەوە دەگۆڕێت، دەبێتە کەسێکی تۆڵەسێن، دەبێتە کەسێکی توندوتیژ. لە کۆتایی فیلمەکەدا ئەسغەر ئەوەمان پیشان دەدات، کە چۆن کۆمەڵگە و دەسەڵاتی سیاسی، مرۆڤ دەگۆڕێت. عیماد مامۆستایە و وانەی ھونەر بە خوێندکارەکانی دەڵێت، ڕۆژێک باسی فیلمی مانگای داریوش میھرجویی بۆ خوێندکارەکانی دەکات. خوێندکارێک پرسیاری ئەوە لە عیماد دەکات، کە چۆن دەکرێت مرۆڤ ببێتە مانگا. عیمادیش دەڵێت: ”بە تێپەڕینی کات.” ئەسغەر بە تێپەڕینی زەمەن لە فیلمەکەیدا ئەو مەسخبوونەی مرۆڤمان لە کۆمەڵگەدا پیشان دەدات، عیماد کەسێکی ھێمن و لەسەرخۆیە، بەڵام دواتر ئەم کەسایەتییەی دەگۆڕێت. فیلمی پرتەقاڵی میکانیکیی ستانلی کوبریک، دیالۆگێکی تێدایە و یەکێکیشە لە دیالۆگە گرنگەکانی مێژووی سینەما: ”توندوتیژی، توندوتیژی دروست دەکات.” فیلمەکەی ئەسغەریش بە ھەمان شێوەیەیە، توندوتیژیی کۆمەڵگە، توندوتیژیی تاک دروست دەکات. کارەکتەرەکانی ئەسغەر بە تەواوی مرۆڤن، واتە ھەم ڕاستگۆ و ھەم درۆزنن، ھەم نەرمونیان و ھەم دڵڕەقن…

عیماد «شەھاب حوسەینی»

فەرھادی پێش ئەوەی دەرھێنەر بێت، کۆمەڵناس و مرۆڤناسێکی گەورەیە، ئەو دەروونی مرۆڤی کۆمەڵگەکەی باش دەناسێت، دەزانێت دەرد و نەخۆشیی کۆمەڵگەکەی چییە. ئەو دەتوانێت تەنها نەخۆشی و دەردەکەی دەستنیشان بکات، بێ ئەوەی بەدوای چارەسەرێکدا بگەڕێت. فیلمی فرۆشیار ڕەخنەیەکی قووڵ و کوشندەیە، ھەم بۆ کۆمەڵگەی ئێران و ھەم بۆ دەسەڵاتدارانی ئێران. فرۆشیار لە چیرۆکەکانی پیراندێلۆ دەچێت، ھیچ دیمەن و دیالۆگێکی زیادە نییە. فیلمی فرۆشیار لە یاریی پازڵ دەچێت، ھیچ دیمەنێکی زیاد یان کەم نییە، وەک چۆن پارچەکانی یاریی پازڵ ھەموویان شتێک دروست دەکەن، ئەوھاش فیلمەکەی فەرھادی شتێک دروست دەکات. ھەموو شتێک پێشتر لای ئەسغەر پلانی بۆ دانراوە؛ لابردنی ھەر دیمەنێک، یان ھەر دیالۆگێک فیلمەکە ناتەواو دەکات.

لە سەرەتای فیلمەکەدا بینەر جێگەخەوی عیماد و ڕەعنا دەبینێت، کە دیوارەکەی درزی تێبووە. لەوانەیە بینەر وەک شتێکی لاوەکی لەو درزانە بڕوانێت، بەڵام لەڕاستیدا ئەو درزانەی کەوتوونەتە سەر دیوارەکان، درزگەلێک و ھەڕەشەگەلێکن کە مەترسین بۆ سەر ژیانی دوو کارەکتەرەکە و کاتێک ڕەعنا و عیماد دەچنە باڵەخانەیەکی تر، گرنگیی ئەو درزانە دەزانین، کە کەوتوونەتە دیوارەکان. فیلمی فرۆشیار چیرۆکی دونیایەکە، بچوکترین شت دەبێتە مەترسی بۆ سەر ژیانی کارەکتەرەکان، دونیایەک کە ھیچ شتێک پارێزراو نییە و ئامادەیە بۆ لەناوچوون. سەیرنەکردنی ئایفۆنێک کە لە ماڵێکدا دانراوە، دەبێتە ھۆی وێرانکردنی ژیانی ژنومێردێک (عیماد و ڕەعنا). کارەکتەرە سەرەکی و لاوەکییەکانی فیلمی فرۆشیار، لە سەرەتاوە تا کۆتایی ھەر یەکەیان دەبنە قوربانی، دەبنە قوربانیی دونیایەک، کە ھیچ عەدالەتی و ئارامییەکی تێدا نییە، دەبنە قوربانیی دونیایەکی تۆقێنەر و ترسێنەر. عیماد لە کۆتایی فیلمەکەدا دەبێتە ھۆی کوشتنی پیاوێک، پەیوەندیی ڕەعنا و عیماد درزێکی گەورەی تێدەکەوێت، درزێک کە دەمانخاتەوە بیری فیلمەکانی ئەتۆنیۆنی. دواتر ڕەعنا و عیماد لە یەکتری نامۆ دەبن و پەیوەندییەکەیان دەشێوێت. کاتێک عیماد و ڕەعنا دەچنە باڵەخانەیەکی دیکە، ئەم گواستنەوەی ماڵە دەبێتە ھۆی وێرانبوونی ژیانیان، چونکە ئەو ماڵەی ئەمانی تێدەچن، پێشتر ژنێکی سۆزانی تێدا ژیاوە. بەڵام ژنێکی سۆزانی لە دەرەوەی ژیانی ئەم دوو کارەکتەرە، دەبێتە ھۆی مەترسی بۆ سەر ژیانی ئەمانیش، ژیانیان بەرەو نەمان و لێکترازان دەبات. ژنە سۆزانییەکە لە ناو فیلمەکەدا بوونی نییە، بەڵام چەقی ڕووداوەکانی ناو فیلمەکەیە. واتە ئەگەر ئەو ژنە لە فیلمەکەدا دەربھێنرێت، ئەوە ڕووداو و شۆکەکانی ناو فیلمەکە بوونیان نامێنێت. تارمایی مێشێل ھانکە لەم فیلمەی ئەسغەردا ھەستی پێ دەکرێت؛ فەرھادی سوودی لە شۆکی ھانکەیی بینیوە، بەڵام بە شێوازی خۆی بەکاری دێنێتەوە. عیماد و ڕەعنا چوونەتە ئاپارتمانێکی نوێوە، ڕۆژێک لە دەرگە دەدرێت، ڕەعنا سەیری ئایفۆنەکە ناکات و دەرگەکە دەکاتەوە، چونکە پێی وایە عیمادی ھاوسەریەتی، کامێرا لەسەر لە دەرگەکە دەمێنێتەوە، بەڵام ئەو کەسەی دێتە ژوورەوە، نابینرێت. بینەر، یان ئەوانەی ئاگەداری سینەمای فەرھادین، چاوەڕێی ئەوە ناکەن، ئەو پیاوەی دێتە ژوورەوە، پیشان بدرێت. بەڵام بە ھێواشی دەرگەکە دەکرێتەوە، ئێمە ھەست دەکەین ئەو کەسەی دێتە ژوورەوە، کەسێکی نامۆیە. پاشان ”کەت”.

بینەر و فیلم: دەربارەی فیلمی وشەکان و تابلۆكان

دیدی من – بینەر و فیلم

فیلم: وشەکان و تابلۆكان
دەرهێنەر: فرێد شەپیزی
بینەر: خەندە حەمید

ئەو فیلمەی بەو بڕیارەی گەیاندم، دەبێ من فیلمی لەو شێوەیە بە زۆرێک لەوانە بناسێنم کە دەیانەوێ وەک لێڕوانەر چێژ وەرگرن.

وشەکان و تابلۆكان فیلمێکی درامیی ڕۆمانسیی کۆمیدییە، کە باس لە خوێندنگەیەک دەکات ململانێی زیندووی پەروەردە و فێرکردنی تێدا بەدی دەکرێ. جاک مارکوز یەکێکە لە مامۆستا باش و بەتواناکانی ئەو خوێندنگەیە وانەی زمان و ئەدەبی ئینگلیزی دەڵێتەوە، ئەو زۆر شارەزایانە یاری بە زمان دەکات. ململانێکان لەوکاتەوە دەست پێ دەکەن، کاتێک دینا دێلسانتۆ وەک مامۆستای هونەر دێتە ئەو خوێندنگەیە، ئەو بە هۆی کێشەی تەندروستیی خۆی دێت بۆ ئەوێ بۆ ئەوەی لە خوشکەکەی نزیک بێت، چون ئەو لە خوێندنگەیەکی بەرز و گەورەتر بووە لە نیو یۆرک، توانا و ناوبانگی خۆی هەیە لە هونەری ئەبستراکتدا. هەر ئەوەشە وای لێ کردووە لە پەیوەندیدا سارد، گۆشەگیر و بێباک دەرکەوێت. دێلسانتۆ پێی وایە کێشە لە وشەكاندایە، ئەو دەڵێ: ”وشەکان درۆ و تەڵەن. وێنەیەک لە هەزاران وشە بەنرخترە.” لەژێر کاریگەریی ئەو ڕستەیە، زۆرێک لە فێرخوازەکان پێیان وایە وێنە زۆر بەهێزترە لە وشە. لەوێدا جاک تووڕە دەبێ، دەیەوێ بە ئارگیومێنتەکانی بەرگری لە وشە بکات. ئەو دەڵێ: ”وشەکان وڵات دروست دەکەن، تەواوی وڵات دروست دەکەن، پاشان لە کاتی جەنگدا دەیپارێزێ، خەون بە باشترەوە دەبینی و باشتری دەکات. وشەکان ئەمەیان کرد، نەک وێنەکان! ئەمە جەنگە.” دواتر جاک دەکەوێتە خۆشەویستیی دێلسانتۆوە، ئەو گاڵتەئامێزانە دەیەوێت بە ڕێگەی یاریی زمانەوانییەوە دێلسانتۆ شکست پێ بێنێ. جاک چەند وێنەیەک دادەنێ، لە ژێریدا چەند وشەیەک دەنووسێ، کە زۆر زیاتر هەڵدەگرێ لە وێنەکان. لەو کاتەدا لێڕوانەر بۆ چەند ساتێ دەوەستێ و ناتوانێ بڕیار بدات کە ئایا کامیان زیاتر دەهێنن، کامیان لە ئەوی دیکەیان بەنرختر و باڵاترە، وشەکان یان ڕستەکان کاریگەرترن. دوای ئەوە دێلسانتۆ چەند ڤیدیۆیەکی هەواڵ و پەیامنێران دادەنێ لەسەرەوە نووسیویەتی وێنەیەک بەنرخترە لە هەزاران درۆ. لە ژێریدا چەند وێنەیەکی جوانی هێڵکاریی داناوە، یەکێک لەوانە منداڵێکی ئەفریقییە کە توشی بەدخۆراکی بووە. لێڕوانەر یەکسەر بۆ ئەوە دەچێ لەڕاستیدا وێنەکانیش کاریگەریی خۆی هەیە و بەنرخترن لەو هەموو وشە ناڕاستانەی ناو هەواڵەکان! ئەوەی لەو فیلمەدا بەدی دەکرێ ئەوەیە، هەردوو مامۆستاکە بە گیانێکی لێبوردەییەوە ئارگیومێنتەکانی یەکتریان قبووڵە و بەرگری لەوە دەکەن کە دەیانەوێ بیگەیەنن بە فێرخوازەکانیان. سەرەڕای ئەوەی هیچیان بێ کەموکورتی نین، جاک ئەلکهولییە و دێلسانتۆش کێشەی تەندروستیی هەیە و بە گۆچان دەڕوات، ئەمە دۆخێکی بۆ دروست کردوون کە ناتوانن وەک پیشتر پەرە بە بوارەکەیان بدەن. جاک ترسی ئەوەی لەسەرە کە لە کارەکەی دوور بخرێتەوە، چونکە بەردەوام دوا دەکەوێت و ئەلکهولییە، لەو گۆڤارەی کە دەریشی دەکات نوێگەریی تێدا نییە. ئەو پاش هەوڵدانێکی زۆر بۆ نووسین شکست دێنی، ترسی لەدەستدانی ئیشەکەی وای لێ دەکات بڕیار بدات شیعری کوڕەکەی بە ناوی خۆی بڵاو بکاتەوە. ئەو شیعرە هێندە کاریگەرە، دلێسانتۆ پاش خوێندنەوەی داوا لە فێرخوازەکانی دەکات کە هەریەکەیان چی تێدا دەبینێ وێنەی بکێشێ، بۆ ئەوەی تەنیا لە وشەدا نەمێنیتەوە و بیکەن بە تابلۆ. لەو فیلمەدا ململانێکان زۆرن، بە شێوەیەک لێڕوانەر دەتوانێ لەگەڵ هەریەکەیان بڕوات و نەتوانێ بە هیچ لایەکیاندا بڕیار بدات، بە تێڕوانینی من ئەوە یەکێکە لە خاڵە سەرکەوتووەکانی فیلمەکە، تۆ کە لە کڵاسی یەک لە مامۆستاکاندا خەریکە دەگەیتە سەرئەنجام و بڕیارێکی یەکلایی، بەڵام لە کلاسەکەی تردا پاشگەز دەبیتەوە. لە هەمان کاتدا، پرسیار سەبارەت بە هونەر، نووسین، چێژ، بیرکردنەوە لەلات دروست دەبێت. دواجار جاک و دێلسانتۆ، بڕیاری دیبەیتێک دەدەن لەبارەی وشە و وێنە، بە ئامادەیی هەموو فێرخواز و مامۆستاکان. هەریەکەیان وێنە و وشەی خۆی هەیە، لەوێدا ئەوە ڕوون دەبێتەوە، وشەکان و وێنەکان هیچیان لە ئەوی دیکەیان باڵاتر، کاریگەرتر و بەنرختر نییە، بەڵکو هەردووکیان هاوسەنگن و پێکەوە هاڕمۆنییەکی جوان دروست دەکەن.

[playbuzz-item url=”//www.playbuzz.com/didimn10/1-20-2017-2-45-14-pm” info=”false” shares=”false” comments=”false” recommend=”undefined”]

ئەوەی جێی سەرنجە لەو فیلمەدا، ئەوەیە لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی جاک پیاوەکان بە وشە و ژنەکان بە وێنە و تابلۆ دەچوێنێ. لێرەدا پرسیار ئەوەیە بۆچی پیاو نوێنەرایەتیی وشە و ژن نوێنەرایەتیی وێنەیە؟ یەکێک لە فێرخوازە کچەکان لە ڕووی سێکسییەوە هەراسان دەکرێت لە ڕێگەی یەکێک لە فێرخوازە کوڕەکانەوە. ئەو کچە کاتێ بە قیژەوە هاوار دەکات کە وازی لێ بێنێت، بەڵام کوڕەکە بە گاڵتەوە وەریدەگرێت و وەک پرێنسس (شازادە) ناوی دەبات، کە بۆچی پشتگوێی دەخات. دواجار کوڕەکە هەوڵ دەدات هەراسانی بکات لە ڕێگەی وێنه‌ی کاریکاتێری ڕووتەوە، بۆ ئەوەی ملکەچی بکات بۆ مەبەست و حەزەکانی خۆی. ئەمە بۆ ئەوەمان دەبات کە لە ترادیسیۆن و ئەفسانەکاندا خوا وەک پیاو، فەرماندەرکەر، وشەدەربڕ و خاوەن وشە و قسە پیشان دراوە، بۆیە پیاو نوێنەرایەتیی ئەم ڕووەی خوایەتی دەکات. لە کاتێکدا ژن وەک وێنە، تابلۆ، جەستە، ڕووتییەکی پەتی و گوناهبار وێنا کراوە.

لە کۆتاییدا بۆچوونی من لەسەر ئەو دوو ڕوانگەیە ئەوەیە، وێنەکان تەنیا بۆ چێژوەرگرتن نین، بەڵکو ڕێگەیەکن بۆ بەئاگاهاتنەوەی ئێمە لە بینینی ئەو شتانەی کە بە چاوی ئاسایی ناتوانین بیانبینین. ئەوان ڕێگەی خۆیانیان هەیە بۆ جێگیربوون لە هۆش و تاساندنی وشە لە زمانماندا. هەروەها زۆر وشەم هەیە بەڵام هیچ ڕێگەیەکم نییە بۆ ئەوەی بیانڵێم، تەنیا ئەوە نەبێ کە بڵێم ژیان لەنێو وشەکاندا زۆر قووڵە، وشەکان چەندین وێنا لە خۆیاندا هەڵدەگرن بۆ نموونە لە شیعر، چیرۆک و ڕۆماندا هەندێ دیمەنی وێناکراو بە وشە هەن، ناکرێت بە هیچ تابلۆ و وێنەیەک دەرببڕدرێن. لە دواجاردا وەک جاک دەڵی، ئێمە هەستەکانمان وەسف ناکرێن، هەستی منیش بۆ ئەو فیلمە وەسف ناکرێت.

تڕه‌یله‌ری فیلمی وشه‌كان و تابلۆكان:

بینەر و فیلم: دەربارەی فیلمی سەرەڕای بەفری باریو

دیدی من – بینەر و فیلم

فیلم: سەرەڕای  بەفری باریو

نووسەر و دەرهێنەر: شەمیم سەریف

بینەر: خەندە حه‌مید

سەرەڕای  بەفری باریو، فیلمێکی زۆر جوانە، کە ڕۆمانی خانمە نووسەر شەمیم سەریفە، هەر خۆیشی کاری دەرهێنانی بۆ کردووە. ئەم خانمە هەندێ لە ڕۆمانەکانی خۆی کردووە بە فیلم. شەمیم سەریف بە ڕەچەڵەک هیندییە و لە بەڕیتانیا ئەدەبی ئینگلیزیی خوێندووە ئێستا لە لەندەن دەژی.  ئەم فیلمە باس لە سەردەمی شەستەکانی سەدەی بیست دەکات، سەبارەت بە جەنگی ساردی نێوان ڕووسیا و ئەمەریکا، کە تێیدا خۆشەویستی و ترس ئاوێتەی یەکدی دەبن. لە هەمان کاتدا هاوسەنگییەکی جوان لەنێوان خۆشەویستی و تراژیدیا بەرجەستە دەکات. جەنگ چەندین نەوە دەکاتە دوژمنی یەکدی، چەندین کەس شکست پێ دێنێ. لە کاتێکدا سیاسییەکان لە ناو هۆڵە گەرم و ڕازاوەکان ئاهەنگ دەگێرن و پەرداخەکانیان بەرز دەکەنەوە و دەڵێن بۆ ئاشتی لە نێوان نەتەوە مەزنەکانماندا، هەروەها بۆ داهاتوویەکی باشتر! کاتێک کاتیا، کارەکتەری فیلمەکە، پرسیار  لە ئەلیکساندەر دەکات،  دەڵێ: ”ئیشەکەی خۆتت بەدڵە؟” ئەلیکساندەر دەڵێ: ”بەڵی، بە دڵنیاییەوە، من دەمەوێ جیاوازی دروست بکەم، هەر لەبەر ئەوەیە کە سیاسەتم هەڵبژارد.” ئەو لەوێدا دەیەوێت سیاسەت بە شێوەیەکی جیاواز بکات بۆ یارمەتیدانی زۆرترین خەڵک کە بتوانێ، بەڵام شکست دێنێ.

شه‌میم سه‌ریف

بەشێکی فیلمەکە لە شەقامە جوان و ساردەکانی مۆسکۆیە، لە فیلمەکەدا ئەوە بەدی دەکرێ کە چ ترسێک بەسەر ئەو شەقامانەدا زاڵە زۆر درەنگ درک بە جوانییەکانی دەکەی.

لە کاتێکدا ترس ئامادەیی هەبێ دەکرێ باشترین هاوڕێکانیش دژی یەک بوەستنەوە. کاتیا کارەکتەری فیلمەکە، خێزانەکەی کوژراون تەنیا لەبەر ئەوەی کە دژی سیستەمی کۆمۆنیزم بوون، لەوێوە بڕیار دەدات سیخوڕی بۆ ئەمەریکا بکا. کاتیا پلان دادەنێ کە نزیک بێتەوە لە سیاسەتمەدارێکی پلە باڵای سۆڤێت بە ناوی ئەلێکساندەر بۆ ئەوەی بەڵگە نهێنییەکانی بدزێت. کاتیا بە ترس و دڵەڕاوکێوە هاوسەرگیریی لەگەڵدا دەکات. لەو کاتەدا گۆڕانکاری لە بیرکردنەوە و ژیانی ئەو ژنەدا ڕوو دەدات، لەبەر ئەوەی دەکەوێتە خۆشەویستیی هاوسەرەکەیەوە. بۆیە هەموو ڕاستییەکانی بۆ دەدرکێنی، بەڵام بۆ هەردووکیان زۆر درەنگە. کاتیا بە گیانێکی تۆڵەسەندنەوانە سیخوڕی هەڵدەبژێرێ، بەڵام بێئاگایە لەوەی دواجار ئەوەی لە هەموو شتێک زیاتری دەیەوێ، ئەوەیە کە ژیانێکی بێ ترس و پڕ لە خۆشەویستی بژی.

تڕه‌یله‌ری فیلمی سه‌ره‌ڕای به‌فری باریو:

بینەر و فیلم: دژ بە پەروەردە

دیدی من

فیلم: کاپتن سەرسووڕهێنەر

دەرهێنەر: مات ڕۆس

بینەر: محەمەد عوسمان

پێت وایە پەروەردە پڕۆسەی دیسپلینکردن و لەقاڵبدانی تاکەکانی کۆمەڵگەیە لە سەرەتای بوون بە هاونیشتمانی، لە چوارچێوەی چەند نۆڕم و ستانداردێکی کۆمەڵایەتی و ئایینی. هەڵبەت ئەوانیش چەندین سنووری مەعریفی و ڕەوشتی بە دەوری ئەو تاکانەدا دەکێشێت، کە بەم پڕۆسەیەدا تێپەڕیون، سنوورگەلێک، تێپەڕاندنی قەدەغەیە. لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ئەم شێوازە پەروەردەییە، کە زیاتر پەروەردەیەکی سوننەتی و نەریتییە، بەگشتی نەوەک ڕەهایی، باڵی بەسەر کۆی کردەی پەروەردەییەکاندا کێشاوە، چ ئەو پەروەردەکردنانەی لە ناو خێزانەکاندا پراکتیزە دەکرێن، چ ئەوانەش لە دەزگا پەروەردەییەکانی وەک خوێندنگە و زانکۆکاندا پراکتیزە دەکرێن.

وەک ئاماژەم پێ دا، چەندین سنووری مەعریفی و ڕەوشتی بۆ تاکەکان دەکێشیت تا نەبەزێنرێن و سەقامگیریی چەقبەستوویی ڕەوشتی و مەعریفی و شیرازەی کۆمەڵایەتییش تێک نەچێت.

ئەو خاڵەی کە دەبێت بوروژێت لەسەر ئەم جۆرە پەروەردەکردنە، بە تەنیا چاککردنی چەند لق و ڕەهەندێکی دیاریکراوی ئەم پرۆسە پەروەردەییە نییە، ڕاستییەکەی دەبێت لە کۆی پڕۆسەکە بە گومانەوە بکۆڵینەوە و دەست بخەینە سەر ئەو برینانەی کە ئەم جۆرە لە پەروەردەکردن هۆکاریەتی. هەڵبەت هەر لە سەرەتای دەرکەوتنی پەروەردە لە فۆڕمێکی مەعریفی و مۆڕاڵیدا لەسەر دەستی سوکرات، پەروەردەیەکی چەقبەستوو و مۆرفین‌ئاسا نابینین، بەڵکو پەروەردەیەک دەبینین بەر مەبنای گومانکردن و پرسیارکردن و خۆپەروەردەکردنی زیاترە. ئەمانەش هەمووی دەرئەنجامی ئەو هەڵوێستە مۆراڵییانەیە کە مرۆڤ دەیگرێتە بەر لە بەرانبەر بە مرۆڤبوونی خۆی.

captain_fantastic_film_2

لێرە ئاماژە بۆ ئەو فیلمە دەکەین کە سەرنجمان لەسەریەت، کاپتن سەرسوڕهێنەر. کاپتن سەرسوڕهێنەر باوکێکە، لەگەڵ هاوسەرەکەیدا ژیانی خۆیان لە شارەوە گواستووەتەوە بۆ ناوچەیەکی شاخاوی و کێوی، بە گوزارشتی خۆیان، ”کۆمار”ە تایبەتەکەی خۆیانیان دروست کردووە. ئەوەی لەم کۆمارەدا ئەنجام دەدرێت ڕۆژانە، فەیسبووک و یاریی ئەلیکترۆنی و کلاش ئۆف کلانز نییە، سەد وهەشتا پلە بە پێچەوانە هەموو ئەوانەی لێرەدا ئەنجام دەدرێن، خۆپەروەردەکردنی زیاتر و ژیانێکی مۆڕاڵییانەیە بە ئاوێزانکردنی لەگەڵ سروشتێکی دڵگیردا؛ ڕاهێنانی جەستەیی، خوێندنەوە و موزیک.

لەم کۆمارەدا، شتێک نییە بە ناوی سنووری ڕەوشتی و مەعریفی، کە بسەپێنرێت بەسەر منداڵەکانی کاپتندا. بەڵکو منداڵەکان بەو شێوەیەی کە هەن ئازادن، ئازادن تەنیا لەو ڕووەوە نا چ یارییەک چ کارێک دەکەن، بیکەن (وەک لە پەروەردەی سوننەتیی کراوەدا بوونی هەیە)، بەڵکو لەو ڕووەوەی منداڵ ئازادە چۆن بیر دەکاتەوە. بەڵام ئەوەی گرنگە، خستنەڕووی ئارگۆمێنتە لەبارەی ئەو بیرکردنەوەیەی کە هەیەتی. وەک لە گرتەیەکی فیلمەکەدا، کاتێک خێزانەکە یادی ڕۆژی لەدایکبوونی نوام چۆمسکی دەکەنەوە، منداڵێکیان ناڕەزایی دەردەبڕێت لەبارەی کارێکی لەو جۆرەوە و بە شێتی لە قەڵەم دەدات و دەپرسێت ”بۆچی یادی سەری ساڵ نەکەینەوە؟ مەگەر سەری ساڵ یادێکی نیشتمانی و کۆمەڵایەتی نییە؟” بەڵام باوکەکەی و کۆی خێزانەکەشی داوای ئەوەی لێ دەکەن کە بە ئارگۆمێنت ئەوەیان بۆ بسەلمێنێت کە کامیان باشترە، ڕۆژی لەدایکبوونی نوام چۆمسی، یاخود یادی سەری ساڵ.

rs-247211-rs-captain-fantastic

هەڵبەت ئەمەش دەمانباتەوە سەر ئەو خاڵەی پرسیارکردن ئامڕازێکی کراوەیە بۆ تێگەیشتن لە هەموو شتێک، بە لایەکی دیکەدا بۆ گومانکردن لەسەر هەموو شتێکیش، ئەمەش هەر ئەوەیە کە فەیلەسووف و بیرمەندا هاوچەرخەکانی پەروەردە، وەک دیوی، فێرێری، ڕانسێر و چۆمسکی کاریان لەسەر کردووە و بە گرنگترین ئامڕازی پەروەردەییان داناوە. پرسیارکردن لەم کۆمارەی کاپتندا، پرسیارکردنە بۆ زانین، بە شێوەیەک هیچ سنوورێکی ڕەوشتی بەری پێ ناگرێت. لە یەکێک لە گرتەکانیدا کچە هەشت ساڵانەکەی، پرسیار لە باوکی دەکات: “دەستدرێژی سێکسی واتای چییە؟” کاپتن لەبری ئەوەی منداڵەکەی بترسێنێت و بە “عەیبە” باسەکە بە لاڕێدا ببات، زۆر بە ڕوونی و بەبێ پەردە باسی کارەکەی بۆ دەکات. لە دوای باسکردنی، لەبری ئەوەی باوکەکە بیترسێنێت و دەرئەنجامی ئەو ترساندنە، منداڵەکە هەست بە ناشیرینیی ئەو کردەیە بکات، منداڵەکە خۆی بەبێ هیچ زەبر و ترساندنێک هەست بە ناشیرینیی کارەکە دەکات!