Category Archives: هەواڵ

وەرزى دووەمى دراماى شەهرزاد بڵاو دەبێتەوە

ديدى من موزيكێ ما

لە فارسييەوە: سەليم جەمال

وەرزى دووەمى دراماى شەهرزاد، لە ڕۆژى ١٩/٦/٢٠١٧دا، بە شێوەى سى دى ڕەوانەى بازاڕ دەكرێت.

عەلى ئەسەدزادە، بەرپرسى هونەریی دراماى شەهرزاد، ڕایگەياند: ”بەروارى فەڕميى بڵاوبوونەوەى وەرزى دووەمى دراماى شەهرزاد، لە ١٩/٦/٢٠١٧دا دەبێت و لە سەرانسەرى وڵاتى ئێراندا بڵاو دەبێتەوە.”

ئەم هەواڵە سەرەتا لە دۆخێكدا بڵاو بووەتەوە، كە گوايە موحسين چاوەشیی گۆرانيبێژ، گۆرانينووس، موزيسيان و ئاوازدانەرى ناودارى كورد–ئێرانى، بە هەمان شێوەى وەرزى يەكەمى دراماى شەهرزاد، بە چەند گۆرانيیەك بەشدارى لە وەرزى دووەمى ئەو درامايەدا دەكات.

لە لايەكى ديكەشەوە، هيچ هەواڵێكى فەڕميى لە لايەن خودى موحسين چاوەشى بڵاو نەكراوەتەوە لەبارەى بەشداربوون يان نەبوونى لەو درامايەدا، بەڵام ئەو خواستى چاوەڕوانى لە هەوادارانى دەكات و تا چەند ڕۆژێكى ديكە، وەڵامێكى يەكلاييكەرەوە بە هەوادار و گوێگرانى دەدات. ئەويش بە هۆى پێداچوونەوەى سيناريۆ و كوالێتیى دراماى شەهرزاد.

موحسین چاوەشی

شايەنى باسە ئەو گۆرانيبێژە ناودار و پڕهەوادرە، بە هەشت گۆرانى بەشداریی لە وەرزى يەكەمى دراماى شەهرزاددا كردبوو، بە ناوەكانى هاوخەو، بە نەريتى يادگارى، لە كوێى؟، هەوسار، شەهرزاد، تەوێڵ مانگ، ماڵئاوايى تاڵ و دێوانە. هەروەها موحسين چاوەشى ڕۆڵێكى كاريگەر و ئەرێنیی هەبووە لە گشتگيربوون و پەلكێشبوونى دراماى شەهرزاد لە جيهاندا.

چيرۆك و بەسەرهاتى دراماى شەهرزاد لەبەرگيراوى ساڵانى ١٩٥٠يە و ڕاڤەى عەشقى ئەو سەردەمە دەكات. نەغمە سەمينى و حەسەن فەتحى نووسەرانى ئەو درامايەن. ڕەزا كيانيان، ڕۆيا نونەهالى، ئەمير جەعفەرى و ئاتينە فەقى نەسيرى لە ئەكتەرە نوێيەكانى وەرزى دووەمى دراماى شەهرزادن، كە لە پاڵ تەرانە عەليدۆستى، شەهاب حسێنى، مستەفا زەمانى، پەريناز ئيزەديار و مەهدى سوڵتاندا ڕۆڵ دەگێڕن.

کورتەفیلمێکی ئەنیمەیشنی کوردیی لە ئەڵمانیا نماییش دەکرێت

دیدی من

کورتەفیلمی ئەنیمەیشنی کوردیی (Jango and Mango) لە لایەن ڕافد جەڕاحی دەرهێنەر لە گەورەترین پێشانگای مۆزەخانەی کونست پاڵاست لە پێشانگایەکی هاوبەشی هونەرمەندانی هونەریی شێوەکاری لە پایتەختی وڵاتی نۆرد ڕاین ڤێست فاڵنی ئەڵمانیا لە ١٩ـی دوو تا ١٢ـی سێی ٢٠١٧ لە شاری دوسڵدۆرف نماییش دەکرێت، پێشانگاکە پێک دێت لە ١٣٤ کاری هونەریی ١٣٤ هونەرمەندانی وڵاتی ناوبراو.

ڕوونکردنەوەیەک سەبارەت بە فیلمەکە
ماوەی فیلمەکە شەش خولەک‌ و نیوە، چیرۆکی ململانێی نێوان دوو کەڵەشێر دەگێڕێتەوە کە ئەمەش هێمایه‌ بۆ ئەو ململانێ گلۆباڵییه‌ی کە لە نێو دەوڵاتانی جیهاندا هەیە، هەروەها شەڕی نێوان کوردستان و داعش بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ باس دەکات. فیلمەکە بە شێوەیەکی پانتۆمایم واتە بێ دیالۆگ، پانۆڕامای گشت وڵاتانی جیهان پیشان دەدات. فیلمەکە دوو ڕەهەندییە و بە شێوەی ئەنیمەیشن دروست کراوە، بە شێوەی وێنەکێشی دیجیتاڵیی کارە هونەرییەکانی ئەنجام دراوە. ڕافد جەڕاحی دەرهێنەر هەر خۆی سیناریۆ و کاری ئەنیماسیۆن و دیزاینی دەنگی ئەنجام داوە.

ئۆسكاری ٢٠١٧: یادی عەباس کیاڕۆستەمی کرایەوە

دیدی منگاردیان
له‌ ئینگلیزییه‌وه‌: پشتیوان كه‌مال

فیلمسازی گەورەی ئێرانی، عەباس کیاڕۆستەمی، لە کاتی دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکاردا لە لۆس ئەنجلس یادی کرایەوە. کیاڕۆستەمی، لە تەواوی جیهاندا بە یەکێک لە باشترین فیلمسازەکانی جیهان دادەنرێت لە بیست ساڵی ڕابردوودا، بەهۆی فیلمەکانی وەکو Close Up، Taste of Cherry و The Wind Will Carry Us وە ناوبانگی بە تەواوی جیهاندا بڵاو بووەتەوە.

بەشێک لە بەرنامەکانی مه‌راسیمی دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکاری ٢٠١٧ تەرخان کرابوو بۆ ئەو فیلمسازانه‌ی ساڵی ٢٠١٦ کۆچی دواییان کردبوو، له‌وانه‌: ئۆم پوری، کاری فیشەر و عەباس کیاڕۆستەمی.

براوەی زیاتر لە حەفتا خەڵاتی جیهانی، لە نێویشیاندا خەڵاتی چڵە خورمای ئاڵتوونی لە فێستیڤاڵی کان، كیاڕۆسته‌می هەرگیز بۆ ئۆسکار كاندید نه‌كرا.

کیاڕۆستەمی لە تەمووزی ٢٠١٦، لە پاریس بە هۆی نەخۆشیی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد. مردنەکەی گفتوگۆیەکی کراوەی له‌ ئێران بە دوای خۆیدا هێنا.

هاوڕێکەی کیاڕۆستەمی، فیلمسازی بەناوبانگی ئێران ئەسغەر فەرهادی، کە بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی بیانی کەمێک پاش مردنی کیاڕۆستەمی گفتوگۆیەکی لەگەڵ گاردیان ئەنجامدا و له‌ وه‌سفی كیاڕۆسته‌میدا گوتی: ”عارفێکی مۆدێرن بوو، لە هەردوو بواری سینەما و ژیانی تایبەتیی خۆیشیدا. بە دڵنیاییەوە ڕێگای بۆ فیلمسازانی تر خۆش کرد و کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر کۆمەڵێک خەڵکی زۆر دروست كرد. ئەوە تەنها جیهانی سینەما نییە کە پیاوێکی مەزنی لەدەست داوە، بەڵکو تەواوی جیهان کەسێکی گەورەی لەدەست داوە.“

ئۆسكاری ٢٠١٧: په‌یامه‌كه‌ی فه‌رهادی دژی ”یاسا نامرۆڤانه‌كه‌“ی تره‌مپ بوو

دیدی منڤۆكس
ژیوار جه‌وهه‌ر

شه‌وی ڕابردوو، به‌رواری ٢٦ـی ٢ـی ٢٠١٧، مه‌راسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كانی هه‌شتاونۆیه‌مین خولی ئۆسكار به‌ڕێوه‌ چوو. فیلمی فرۆشیاری ده‌رهێنه‌ری ئێرانی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی خه‌ڵاتی باشترین فیلمی بیانی به‌ده‌ست هێنا. ئه‌مه‌ دووه‌مین جاره‌ فه‌رهادی ئه‌م خه‌ڵاته‌ به‌ده‌ست ده‌هێنێت؛ ساڵی ٢٠١١ خه‌ڵاتی باشترین فیلمی ئۆسكاری بۆ فیلمی جیابوونه‌وه‌ی سیمین له‌ نادر برده‌وه‌.

له‌ دژی بڕیاره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ، كه‌ گه‌شتكردنی له‌ خه‌ڵكی حه‌وت وڵات بۆ ئه‌مه‌ریكا قه‌ده‌غه‌ كردبوو، ئه‌سغه‌ری فه‌رهادی بڕیاری دا به‌شداریی مه‌راسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كان نه‌كات.

فه‌رهادی له‌ مه‌راسیمه‌كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نووشه‌ ئه‌نساڕی، یه‌كه‌مین ژنه‌گه‌شتیاری بۆشایی ئاسمان و فه‌یروز نادری، ئه‌ندامی پێشووی ئاژانسی ناسا نوێنه‌رایه‌تی كرا. فه‌یروز نادری په‌یكه‌رۆكه‌كه‌ی وه‌رگرت و ئه‌نووشه‌ ئه‌نساڕیش په‌یامه‌كه‌ی فه‌رهادی خوێنده‌وه‌.

ئه‌نووشه‌ ئه‌نساڕی و فه‌یروز نادری له‌ كاتی وه‌رگرتنی خه‌ڵاته‌كه‌

ده‌قی په‌یامه‌كه‌:

وه‌رگرتنی ئه‌م خه‌ڵاته‌ بۆ جاری دووه‌م شانازییه‌كی گه‌وره‌یه‌. پێم خۆشه‌ سوپاسی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ئه‌كادیمی، كاستی فیلمه‌كه‌م له‌ ئێران، به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كه‌م، كۆمپانیای ئه‌مازۆن و هاوڕێ كاندیده‌كانم بكه‌م.

ببوورن كه‌ ئه‌مشه‌و له‌گه‌ڵتان نیم. ئامه‌ده‌نه‌بوونم بۆ به‌رگریكردنه‌ له‌ خه‌ڵكی وڵاته‌كه‌م و شه‌ش وڵاته‌كه‌ی دیكه‌ كه‌ به‌و یاسا نامرۆڤانه‌یه‌ بێڕێزییان به‌رانبه‌ر كراوه‌، كه‌ ناتوانن بۆ ئه‌مه‌ریكا گه‌شت بكه‌ن. جیاكردنه‌وه‌ی جیهان بۆ ”ئێمه‌“ و ”دوژمنه‌كانمان“ جێگه‌ی مه‌ترسییه‌.  پاساوێكی فریوده‌رانه‌یه‌ بۆ توندڕه‌وی و شه‌ڕ. ئه‌م شه‌ڕانه‌ دیموكراسی و مافی مرۆڤ له‌و وڵاتانه‌ له‌ناو ده‌به‌ن كه‌ خۆیان قوربانیی توندڕه‌وین. فلیمسازان ده‌توانن به‌ كامێراكانیان دۆخی مرۆڤه‌كان تۆمار بكه‌ن و ئه‌و تێگه‌شتنه‌ باوه‌ی له‌سه‌ر نه‌ته‌وه‌ و ئایینه‌ جیاوازه‌كان هه‌یه‌ تێکی بشكێنن. ئه‌وان هاوسۆزی و هاوخه‌می له‌ نێوان ئێمه‌ و ئه‌وانی دیكه‌دا دروست ده‌كه‌ن. هاوسۆزی و هاوخه‌مییه‌ک كه‌ ئێستا زیاتر له‌ هه‌ر كاتێک پێویستمان پێیه‌تی.

لیستی براوه‌كانی ئۆسكاری ٢٠١٧

دیدی من

دره‌نگانێكی شه‌وی ڕابردوو، به‌رواری ٢٦ـی ٢ـی ٢٠١٧ هه‌شتاونۆهه‌مین مه‌راسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكار به‌ڕێوه‌ چوو. فیلمی ڵا ڵا ڵاند به‌ شه‌ش خه‌ڵات زۆرینه‌ی خه‌ڵاته‌كانی بۆ خۆی برد و فیلمی تریفه‌ی مانگیش گرنگترین خه‌ڵاتی به‌ده‌ست هێنا: باشترین فیلم.

لیستی براوه‌كان:

  • باشترین كورتەئه‌نیمەیشن – Piper
  • باشترین كورته‌فیلم – Sing
  • باشترین كورته‌به‌ڵگه‌فیلم – The White Helmets
  • باشترین به‌ڵگه‌فیلم – O.J.: Made in America
  •  باشترین فیلمی بیانی – فرۆشیار
  • باشترین دیزاینی بەرهەمهێنان – La La Land
  • باشترین دیزاینی پۆشاك – Fantastic Beasts and Where to Find Them
  • باشترین ئارایشت و شێوازی قژ – Suicide Squad
  • باشترین ڤیژواڵ ئیفێكت – The Jungle Book
  • باشترین مۆنتاژ – Hacksaw Ridge
  • باشترین مۆنتاژی دەنگ – Arrival
  • باشترین تێكەڵكردنی دەنگ – Hacksaw Ridge
  • باشترین موزیک – La La Land
  • باشترین گۆرانی – La La Land
  • باشترین فیلمی ئه‌نیمەیشن – Zootopia
  • باشترین سیناریۆی وەرگیراو – Moonlight
  • باشترین سیناریۆی ڕه‌سه‌ن – Manchester by the Sea
  • باشترین سینەماتۆگرافی – La La Land
  • باشترین دەرهێنەر – Damien Chazelle: La La Land
  • باشترین ئاكتەر لە ڕۆڵی پاڵپشت – Mahershala Ali: Moonlight
  • باشترین خانمەئاكتەر لە ڕۆڵی پاڵپشت – Viola Davis: Fences
  • باشترین خانمەئاكتەر لە ڕۆڵی سەرەكی – Emma Stone: La La Land
  • باشترین ئاكتەر لە ڕۆڵی سەرەكی – Casey Affleck: Manchester by the Sea
  • باشترین فیلمی ساڵ – تریفه‌ی مانگ Moonlight

ده‌رهێنه‌رانی كاندید بۆ بردنه‌وه‌ی خه‌ڵاتی باشترین فیلمی بیانیی ئۆسكاری ٢٠١٧ په‌یامێک بڵاو ده‌كه‌نه‌وه‌

دیدی منڤاریتی
لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ

دەرهێنەری پێنج فیلمه‌ كاندیدكراوه‌كه‌ی ئۆسکاری ٢٠١٧ بۆ خه‌ڵاتی باشترین فیلمی بیانی، ڕۆژی هەینی په‌یامێكیان بڵاو کردەوە کە تیایدا کۆدەنگی و  ناڕازیبوونی خۆیان بەرامبەر فەزای دەمارگیری و نەتەوەپەرستی دەردەبڕن کە لە ویلایەتە یەکگرتووکان و وڵاتانی تر دەبینرێت.

بێ گوێدانە ئەوەی کێ لەکۆتاییدا براوەی خەڵاتەکە دەبێت لە ڕۆژی یەکشەممەدا، پێنج ده‌رهێنه‌ره‌كه‌ خەڵاتەکه‌یان پێشکەش کرد بە ”هەموو ئەو کەس و هونەرمەند و ڕۆژنامەنووس و چالاکوانانەی کە کار دەکەن لە پێناو ئاشتی و لێكتێگه‌یشتن، هەروەها ئەوانەیش کە ئازادی ڕادەربڕین و شکۆداری مرۆڤ بەرز ڕادەگرن – نرخی ئەوە دەزانن کە پارێزگاری کردن لە ئێستادا لە هەمووکات گرنگترە.“

دەرهێنەری فیلمی فرۆشیار ئەسغەر فەرهادی مانگی ڕابردوو ڕایگەیاند کە بەهۆی بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپەوە، ناتوانێت ئامادەی مەراسیمەکە ببێت،  ڕۆژی هەینی وته‌بێژی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی ڕایگه‌یاند كه‌ ئه‌نووشه‌ ئه‌نساڕی، یه‌كه‌مین ژنه‌گه‌شتیاری بۆشایی ئاسمان، له‌گه‌ڵ فه‌یروز نادری ئه‌ندامی پێشووی ئاژانسی ناسا نوێنه‌رایه‌تی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی ده‌كه‌ن له‌ مه‌ڕاسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكاری ٢٠١٧.

ئەمەی خوارەوە تەواوی دەقی په‌یامه‌كه‌:

”بەناوی هەموو پاڵێوراوانەوە، دەمانەوێت کۆدەنگی و جەختکردنەوەی خۆمان دەرببڕین لە ناڕەزاییمان بۆ ئەو فه‌زای دەمارگیری و نەتەوەپەرستییەی لەم ڕۆژانەدا لە ئەمەریکا و چەند وڵاتی دیکەدا، لە نێوان بەشێک لە هاووڵاتییان و لە هەمووی ناخۆشتر، له‌ ناو سیاسه‌تڤانه‌ دیارەکاندا دەیبینین.

 لە جیاکردنەوەمان بە ڕەگەز، ڕەنگ و ئایینی جیاواز ترسێک بەدیهێنراوە وەک مانایەک بۆ پاساو هێنانەوەی ئەوەی توندوتیژی ئەوشتانە دەڕوخێنێت کە پشتی پێ دەبەستین – نەک تەنها وەک هونەرمەند بەڵکو وەک مرۆڤ: هەمەجۆری کلتوورەکان، دەرفەتی ئەوەی دەوڵەمەند بین بە شتێک کە بەڕواڵەت”بێگانە“یە و ئەو بڕوایەی کە ڕووبەڕووبوونەوەی مرۆڤەکان دەتوانێت بمانگۆڕێت بەرەو باشتر، ده‌خوڵقێنێت. ئەم دیواری ناکۆکیانە ڕێگری لە خەڵک دەکات  ئەزموونی شتێکی سادە بەڵام بنەڕەتی بكه‌ن: زانینی ئەوەی کە هەموومان زۆر جیاواز نین لە یەکتر.

بۆیە له‌ خۆمان پرسی: سینەما دەتوانێت چی بکات؟ هەرچەندە ئێمە نامانەوێت هێز و توانای فیلم كه‌مبایه‌خ بكه‌ین، باوەڕمان وایه‌ هیچ ناوەندێکی تر نییە بتوانێت ئەو دیدە قووڵە پێشکەش بکات سەبارەت بە دۆخی خەڵکانی تر و هەستی غەریبی بگۆڕێت بۆ زانینخوازی، دڵسۆزی و هاوخه‌می، تەنانەت بۆ ئەوانەیش کە پێمان گوتراوە  دوژمنی ئێمەن.

بێ گوێدان بەوەی کێ خەڵاتە ئەکادیمییەکە دەباتەوە بۆ باشترین فیلمی بیانی لە ڕۆژی یەکشەممەدا، ئێمە ڕەتی دەکەینەوە بە زاراوەی سنوور بدوێین، بڕوامان وایە هیچ وڵاتێک نییە باشترین بێت، باشترین ڕەگەز بێت، باشترین ئایینی هەبێت، باشترین ڕەنگی هەبێت، دەمانەوێت ئەم خەڵاتە وەک ڕەمزێک بێت بۆ یه‌كسانی نێوان نه‌ته‌وه‌كان، ئازادی و هونه‌ر.

مافی مرۆڤ شتێک نییە  داوا بکرێت، زۆر بە سادەیی شتێکە  بوونی هەیە – بۆ گشت کەس.

بەم هۆیەوە، ئێمە ئەم خەڵاتە پێشکەش دەکەین بەهەموو ئەو کەس و هونەرمەند و ڕۆژنامەنووس و چالاکوانانەی کە کار دەکەن لە پێناو ئاشتی و لێكتێگه‌یشتن، هەروەها ئەوانەیش کە ئازادی ڕادەربڕین و شکۆداری مرۆڤ بەرز ڕادەگرن – نرخی ئەوە دەزانن کە پارێزگاری کردن لە ئێستادا لە هەمووکات گرنگترە.

له‌ ڕێگه‌ی پێشكه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كه‌وه‌، هیوادارین كه‌ ته‌واوی هه‌ستی دڵسۆزی و یه‌كگرتوویی خۆمانیان بۆ ده‌رببڕین.“

مارتین زانفلید – زەویی مینڕێژکراو (دانیمارک)

هانس هۆلم – پیاوێک بەناوی ئۆڤە (سوید)

ئەسغەر فەرهادی – فرۆشیار (ئێران)

مارین ئەید – تۆنی ئێردمان (ئەڵمانیا)

مارتن بوتلر، بێنتلی دین – تانا (ئوستوراڵیا)

فه‌رهادی له‌ لایه‌ن یه‌كه‌مین ژنه‌گه‌شتیاری بۆشایی ئاسمان و زانایه‌كی پێشووی ناساوه‌ نوێنه‌رایه‌تی ده‌كرێت

دیدی منڤاریتی

وته‌بێژی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی ڕایگه‌یاند كه‌ ئه‌نووشه‌ ئه‌نساڕی، یه‌كه‌مین ژنه‌گه‌شتیاری بۆشایی ئاسمان، له‌گه‌ڵ فه‌یروز نادری ئه‌ندامی پێشووی ئاژانسی ناسا نوێنه‌رایه‌تی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی ده‌كه‌ن له‌ مه‌ڕاسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكاری ٢٠١٧.

فه‌رهادی كه‌ فیلمه‌كه‌ی كاندیده‌ بۆ بردنه‌وه‌ی خه‌ڵاتی باشترین فیلمی بیانی، پێشتر ڕایگه‌یاندبوو كه‌ به‌شداری مه‌ڕاسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكاری ٢٠١٧ ناكات، تەنانەت ئەگەر ڕێگەشی پێ بدەن بچێتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا، شوێنی ئەنجامدانی مەڕاسیمەکە.

هه‌روه‌ها به‌رهه‌مهێنه‌ری فیلمه‌كه‌، ئه‌لێخاندر ماڵێتگه‌ی، له‌ ئیمه‌یڵێكدا به‌ ماڵپه‌ڕی ڤاریتیی ڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ به‌شداریی مه‌راسیمی دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كان ناكات و هیچ كه‌س له‌ كاستی فیلمه‌كه‌یش به‌شدار نابن.  ئامه‌ژه‌ی به‌وه‌ش كردووه‌ كه‌ فه‌رهادی هیچ چاوپێكه‌وتنێک ئه‌نجام نادات، ئه‌گه‌ر فیلمه‌كه‌ی خه‌ڵاتیش به‌ده‌ست بهێنێت.

ئەکتەرێکی ئەمەریکی لە پەخشی ڕاستەوخۆی فەیسبووکدا خۆی کوشت

دیدی من دەیلی مەیل

لە عەرەبییەوە: زرار حەمید


ئەکتەری ئەمەریکی جه‌ی بۆودی، لە پەخشی ڕاستەوخۆی فەیسبووکدا کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. جه‌ی بۆودی ئەکتەری ئەمەریکیی سیوسێساڵ،  لە ڕێگەی پەخشی ڕاستەوخۆی فەیسبووکەوە، بە سەرجەم هەوادارانی خۆی ڕاگەیاند کە چیتر توانای ئارامگرتنی نەماوە و بڕیاری خۆكوشتنی داوە. هەر لە درێژەی پەخشە ڕاستەوخۆکەدا، جای فیشەکێک دەنێت بە سەری خۆیەوە و کۆتایی بە ژیانی خۆی دەهێنێت، کە ئەمەش سەرجەم هەواداران و بینەرانی ڤیدیۆ ڕاستەوخۆکەی تووشی شۆک کرد.

پێشتر جه‌ی بۆودی لەسەر تاوانی دەستدرێژیی سێکسی دەستگیر کرابوو، پاشان بە ١٠٠ هەزار دۆلار ئازاد کرا. دوابەدوای ڕووداوەکە، ئیدارەی فەیسبووک هەستان بە سڕینەوەی ڤیدیۆکە بە هۆی دیمەنە ترسناکەکانی ناو  ڤیدیۆکە و ئەو شۆکەی کە هەوادارانی تووشی بوون.

فریدریک جای لە چەند بەرهەمێکی کەمدا بەشداریی کردووە، لەوانە فیلمی (Prepper) و فیلمی (The Social Path) و زنجیرەی  (The Hit: Deadly Pursuit ).

ئەسغەر فەرهادی بڕیاری داوە بەشداریی ئۆسکاری ٢٠١٧ نەکات

دیدی منڤارایتی

لە ئینگلیزییەوە: پشتیوان کەمال

دەرهێنەری ئێرانی ئەسغەر فەرهادی، کە فیلمەکەی، فرۆشیار، پاڵێوراوە بۆ بردنەوەی باشترین فیلمی بیانیی ئۆسکاری ٢٠١٧، بڕیاری داوە کە بەشدارنەبێت لە دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکاردا، تەنانەت ئەگەر ڕێگەشی پێ بدەن بچێتە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەمەریکا، شوێنی ئەنجامدانی مەڕاسیمەکە.

فەرهادی لە قسەکانیدا باس لەوە دەکات کە “بێڕێزیکردن بەرانبەر بە نەتەوەیەک بە پاراستنی ئاساییشی نەتەوەیەکی تر، دیاردەیەکی نوێ نییە لە مێژوودا و هەمیشە بنچینە بووە بۆ دروستکردنی دابەشکاری و خراپەکاری. لێرەوە تاوانبارکردنی ئەم ناعەدالەتییە دەەردەبڕم، کە بەسەر هاونیشتیمانیانی وڵاتەکەم و شەش وڵاتی تردا سەپاوە، کە هەوڵ دەدەن بە شێوەی یاسایی بچنە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و هیوا دەخوازم ئەم هەلومەرجە نەبێتە هۆی سەرهەڵدانی دابەشکاریی زیاتر لە نێوان نەتەوەکاندا”.

فەرهادی گوتیشی: “نە خواستی ئەوەم هەیە ئامادەی مەڕاسیمەکە ببم، نە دەشمەوێت بایکۆتی بکەم، چونکە دەزانم کە زۆرێک لەوانەی لە پیشەسازیی فیلمدا کار دەکەن، ئەوانەشی لە ئەکادیمیاکەدا، دژی توندڕەوی و دەمارگیرین، کە ئەمڕۆ زیاتر لە هەر کاتێکی تر دەستی بەسەر جیهاندا کێشاوە.”

لە ڕۆژی شەممەدا، قسەکەرانی ئەکادیمیای ئۆسکار، ئەوەیان خستە ڕوو کە ئەوە “کێشەیەکی گەورەیە”، کە فەرهادی و کاستی فیلمەکەی ناتوانن لە ڕۆژی دابەشکردنی خەڵاتەکاندا بەشداری بکەن، چونکە بەهۆی ئایین و ئەو وڵاتەی تێیدا دەژین، ڕێگریاین لێ دەکرێت سەردانی ئەمەریکا بکەن.

فەرهادی ئەوەش دەڵێت: “وەک پێشتر بە بڵاوکەرەوەکەمم ڕاگەیاندووە، لە وڵاتە یەکگرتووەکان لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەی ناوی کاندیدەکانی ئۆسکاری ٢٠١٧دا، کە خۆم و سینەماتۆگرافەرەکەم بەشداریی ئەو خەڵاتە دەکەین، بڕوام وابوو کە ئامادە دەبم لەو ڕووداوە کلتوورییە گەورەیەدا.” بەڵام ئەو ئاشکرای دەکات کە ئەگەری ئامادەبوونی ئەو لەو ڕووداوە هونەرییە گەورەیەدا، بە هیچ جۆرێک جێی قبووڵ نییە، تەنانەت ئەگەر بڕیاری تایبەتیش هەبێت بۆ ئەوەی فەرهادی بچێتە ئەو وڵاتەوە.

ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی
ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی

فەرهادی بەردەوام دەبێت و دەڵێت: “ئەمە تەنها پەیوەندیدار نییە بە وڵاتە یەکگرتووەکانەوە، لە وڵاتەکەی منیشدا توندڕەوی بە هەمان شێوەیە. بۆ چەندەها ساڵ وڵاتانی سەرانسەری جیهان هەوڵیان دا وێنەی ناڕاست و ترسێنەری وڵاتانی تر و کلتووری تر پیشانی هاوڵاتییەکانیان بدەن، تا جیاوازییەکانیان بکەنە دژایەتیی بیروڕا، دژایەتیی بیروڕایان بکەنە خراپەکاری، خراپەکاریەکانیشیان بکەنە ترس. داهێنانی ترس لە نێو خەڵکیدا ئامێرێکی گرنگە تا کردەوەی توندڕەوی و دەمارگیریی پێ یاسایی بکەن لە لایەن خەڵکی بیرتەسکەوە.”

لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا، بڕیارەکەی دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆکی تازە دەستبەکاربووی ئەمەریکا، بۆ ڕێگریکردن لە وەرنەگرتنی هاووڵاتیی حەوت وڵاتی جیهان، دەنگۆیەکی زۆری ناوەتەوە. بڕیارەکە ماوەی ١٢٠ ڕۆژ دەخایەنێت بۆ هاووڵاتییانی سووریا، ٩٠ ڕۆژیش بۆ هاووڵاتییانی وڵاتەکانی عێراق، ئێران، لیبیا، سۆماڵ، سودان و یەمەن.

پێشتریش چەندین ئەستێرەی تری سینەمایی ئەوەیان ڕاگەیاندووە، کە بەشداریی ئەو ڕووداوە سینەماییە گرنگە ناکەن، لەوانە تەران عەلیدۆستی، خانمە ئەکتەری فیلمەکەی فەرهادی.

فەرهادی یەکێکە لەو دەرهێنەرانەی پێشتر خەڵاتی ئۆسکاری بردووەتەوە بە فیلمی جیابوونەوە لە ساڵی ٢٠١٢دا، هەروەها فیلمی ڕابردووش پاڵێوراو بوو بۆ وەرگرتنی ئەو خەڵاتە. ئەمساڵیش فیلمی فرۆشیار کاندیدە بۆ وەرگرتنی ئەو خەڵاتە و چیرۆکی فیلمەکە باس لە دوو خۆشەویست دەکات کە ڕۆڵی کەسایەتیی شانۆییەکەی ئارسەر میلەر، مردنی فرۆشیارێک، دەگێڕن. ئەم فیلمە پاڵێوراوە بۆ وەرگرتنی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی.

ئیمانوێل ڕیڤا کۆچی دوایی کرد

دیدی من – بی ئێف ئای

لە ئینگلیزییەوە: پشتیوان کەمال


ئیمانوێل ڕیڤا، خانمە ئەکتەری فەڕەنسی، کە بۆ ڕۆڵی لە فیلمەکانی هیرۆشیما عاشقتم و عەشق ناسراوە، لە تەمەنی هەشتاونۆ ساڵیدا  کۆچی دوایی کرد.

لە چێنیمێنیڵی باکوری ڕۆژئاوای فەڕەنسا، لە ساڵی ١٩٢٧ لەدایک بووە، بە هۆی ڕۆڵگێڕانی ئەو لە فیلمی هیرۆشیما عاشقتم وەک کارەکتەرێکی عاشقی بێناو لەگەڵ یابانییەکدا، ناوی چووەتە ناو مێژووی سینەماوە. ئەم کارە هونەرییە بەرزە، کە لە ڕۆمانێکی مارگرێت دۆراس وەرگیراوە و ئالان ڕینێ سیناریۆکەی نووسیووە و کردوویەتیە فیلم، بە یەکێک لە شاکارترین فیلمەکانی مێژووی سینەما دێت هەژمار. پاڵێوراو بووە بۆ وەرگرتنی باشترین خانمە ئەکتەری بیانی لە بافتادا.

دیمه‌نێك له‌ فیلمی هیرۆشیما عاشقتم
(1959)

لە تەواوی تەمەنیدا لەگەڵ گرنگترین فیلمسازەکان کاری کردووە، لەوانە جان پیەر مێلڤیل، لە دراماکەی لیۆن مۆرین، پریست، دوو جاریش لە فیلمەکانی جۆرج فرانجۆش ڕۆڵی گێڕاوە.

پاش ساڵی ١٩٦،٠ زۆر کەم کاری نواندنی کردووە، هەندێک جار لەسەر شاشەی سینەما دەرکەوتووە، لەوانە لە فیلمی چاوەکان، دەمی، مارکۆ بێلۆچیۆ و فیلمی سێ ڕەنگەکەی شینی کریستۆڤ کیشلۆوسکی.

ئیمانوێڵ ڕیڤا له‌ فێستیڤاڵی كان
٢٠ی مه‌ی ٢٠١٣
فۆتۆ: پاسكال لێ سێگرێتاین

لە ساڵی ٢٠١١دا بەشداریی لە فیلمە کۆمیدییەکەی جولی دێلپی کرد، بە فیلمی عەشقیش کۆتایی بە ژیانی کارکردنی خۆی هێنا، کە میشێل هانکە کاری دەرهێنانی بۆ کردبوو. بە هۆی ئەو فیلمە، خەڵاتی بافتای بردەوە و کاندید بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئۆسکار.